TENS apparaat handleiding: De meest gemaakte fouten bij het instellen

Lisa Smits

Fysiotherapeut & Thuis Revalidatie Specialist

Een TENS apparaat is een handige hulp voor thuisrevalidatie, maar als je het verkeerd instelt, voelt het niet goed en werkt het minder goed. Je voelt dan soms een onaangename prikkeling of de pijn blijft hardnekkig aanwezig.

Veel mensen kopen een TENS van merken zoals de Beurer EM49 of de Omron E3 Intense, maar weten niet precies hoe ze de elektroden moeten plakken of hoe sterk het mag zijn. Je leert hier stap voor stap hoe je het instelt zonder fouten te maken. We gaan direct aan de slag, want jij wilt gewoon resultaat zonder gedoe.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Voordat je de TENS aanzet, zorg je dat je de juiste spullen bij de hand hebt.

Een beetje voorbereiding voorkomt irritatie en zorgt dat je meteen goed start. Je hoeft geen expert te zijn, maar een beetje planning scheelt veel.

Neem een TENS apparaat dat geschikt is voor thuisrevalidatie, zoals de Beurer EM49 of de Omron E3 Intense. Deze modellen kosten tussen de €35 en €70 en zijn verkrijgbaar bij fysiotherapie-webshops. Koop er meteen elektroden bij die passen op je huid, bijvoorbeeld een set van 4 stuks van 5x5 cm. Een beetje elektrodegel helpt om de prikkeling soepel te houden; een tube van 100 ml kost rond de €8.

Een handdoek en eventueel wat water om je huid schoon te maken zijn handig.

Tip: Gebruik alleen elektroden die bij jouw apparaat passen. Een verkeerde maat geeft een ongelijke stroomverdeling.

Zorg dat je in een rustige ruimte zit, zonder afleiding. Check of de batterijen vol zijn of dat je apparaat opgeladen is. Een lege batterij zorgt voor een zwak signaal en frustratie.

Zorg ook dat je huid droog en vetvrij is; een beetje zeep en water is genoeg. Heb je last van eczeem of een wondje?

Plak de elektroden daar niet op. Als je twijfelt over je gezondheid, overleg dan even met je fysiotherapeut.

Stap 1: Elektroden correct plaatsen

De plek van de elektroden bepaalt voor een groot deel of de TENS goed werkt. Je wilt dat de stroom precies over de pijnlijke spier of zenuw loopt. Te ver uit elkaar geeft weinig effect, te dichtbij voelt ongemakkelijk.

Veelgemaakte fout: Elektroden te ver uit elkaar plaatsen, waardoor je nauwelijks iets voelt.

1. Schone huid: Was de plek waar je plakt met water en zeep, en dep droog. Vetresten van crème of zalf blokkeren de geleiding.
2. Afstand: Plak de twee elektroden ongeveer 5 tot 10 centimeter uit elkaar. Bij schouderpijn bijvoorbeeld 6 cm boven en 6 cm onder de pijnlijke plek.
3. Spiergebied: Bij rugpijn plak je ze links en rechts van de wervelkolom, nooit direct op de wervels zelf. Bij kniepijn zet je ze rondom de knieschijf, niet erop.
4. Druk en contact: Druk de elektroden stevig aan, zodat er geen luchtbellen onder zitten. Een losse elektrode geeft een knisperend gevoel.
5. Symmetrie: Zorg dat de elektroden even hoog zitten, anders voelt de stroom scheef aan.

Of ze te dicht bij elkaar, wat een branderig gevoel geeft. Een andere fout is plakken op een plek met veel haar; scheren of een andere plek kiezen is beter.

Tenslotte: niet plakken op plekken met een pacemaker of metalen implantaten. Let ook extra op bij een TENS behandeling in het gezicht en controleer na het plakken even of de elektroden goed kleven. Beweeg je arm of been een beetje; als de elektroden blijven zitten, zit het goed.

Als je merkt dat ze loslaten, gebruik dan een beetje elektrodegel of vervang de elektrode.

Een goede plaatsing voelt direct comfortabeler.

Stap 2: Het juiste programma kiezen

Elk TENS apparaat heeft verschillende programma’s. Kies het programma dat past bij jouw klacht, zoals een TENS apparaat bij hielspoor, anders voelt het niet effectief.

1. Pijnbestrijding: Kies het programma ‘Pijn’ of ‘Pain Relief’ voor acute pijn, zoals rugpijn of schouderpijn. Dit programma geeft een rustige, ritmische puls.
2. Spierstimulatie: Kies ‘Spier’ of ‘EMS’ voor revalidatie na een blessure, bijvoorbeeld een zwakke quadriceps na een knieoperatie. Dit programma activeert de spier.
3. Massage: Kies ‘Massage’ voor ontspanning, bijvoorbeeld na een lange werkdag. Dit voelt zachter en is geschikt voor nek en schouders.
4. Intensiteit: Begin laag, op stand 1 of 2. Bij een Beurer EM49 kun je kiezen uit 30 niveaus; bij de Omron E3 Intense zijn er 15 niveaus.
5. Duur: Stel de timer in op 10 tot 20 minuten per sessie. Meer dan 30 minuten achter elkaar kan irritatie geven.

Je hoeft niet elk programma te proberen; focus op wat bij jouw pijn past. Veelgemaakte fout: Een programma kiezen dat niet bij de klacht past, zoals een massageprogramma bij acute zenuwpijn.

Of de intensiteit te snel opvoeren, waardoor je schrikt en stopt. Een andere fout is vergeten de timer in te stellen, waardoor je te lang blijft zitten en je huid geïrriteerd raakt. Probeer na het kiezen van het programma even rustig te ademen. Voelt de puls prettig?

Dan zit je goed. Voelt het te scherp of te slap?

Pas de intensiteit aan of wissel van programma. Neem de tijd om te wennen; de eerste minuut voelt altijd even wennen.

Stap 3: Intensiteit en frequentie instellen

De intensiteit bepaalt hoe sterk je de puls voelt. Te laag voelt niets, te hoog is oncomfortabel.

1. Start intensiteit: Zet de intensiteit op niveau 1 of 2. Voel je niets? Verhoog met 1 niveau per keer. Stop bij een branderig of onaangenaam gevoel.
2. Comfortabele zone: Zoek de zone waar je een tinteling voelt zonder pijn. Bij een Beurer EM49 is dat meestal tussen niveau 5 en 10.
3. Frequentie: Kies 2 tot 10 Hz voor spieractivatie, 30 tot 80 Hz voor pijnbestrijding. Bij chronische pijn werkt 70 Hz goed.
4. Tijd: Stel de sessie in op 15 minuten. Herhaal 2 tot 3 keer per dag, afhankelijk van je schema.
5. Controle: Voel je een onregelmatige puls? Check dan of de elektroden goed kleven of de batterij vol is.

De frequentie bepaalt hoe snel de puls gaat; laag voor ontspanning, hoog voor pijnbestrijding. Veelgemaakte fout: De intensiteit te snel opvoeren, waardoor je spieren schrikken en samentrekken.

Een andere fout is een te lage frequentie kiezen bij acute pijn, waardoor je nauwelijks verlichting voelt. Soms vergeten mensen de batterij te checken, waardoor de puls zwak wordt. Als je eenmaal je comfortabele zone hebt gevonden, hou die dan vast. Je mag best een beetje spelen met de frequentie, maar doe dit stapsgewijs.

Voelt het te intens? Verlaag dan direct met 1 niveau.

Het doel is verlichting, geen ongemak.

Stap 4: Veiligheid en fouten die je moet vermijden

Veiligheid gaat voor alles. Een TENS is veilig als je de basisregels volgt, maar er zijn valkuilen die je wilt vermijden.

• Plak nooit op het hoofd, de hals of over het hart. Gebruik een TENS alleen op armen, benen, rug of schouders.
• Gebruik geen TENS als je een pacemaker hebt, zwanger bent of last hebt van epilepsie. Overleg met een arts.
• Vermijd contact met water. Douchen of baden met elektroden op is gevaarlijk.
• Check de elektroden elke sessie. Een kapotte elektrode geeft een schokkerig signaal.
• Hou de sessie kort: maximaal 30 minuten per keer. Langer kan de huid irriteren.

Denk aan plekken waar je niet plakt en situaties waarin je het apparaat beter uitzet.

Veelgemaakte fout: TENS gebruiken terwijl je autorijdt of machines bedient. De puls kan je afleiden. Een andere fout is het apparaat aan laten staan zonder dat je het voelt; je verspilt batterij en tijd. Soms plakken mensen elektroden op een plek met een litteken; dat voelt vaak niet prettig, ook niet bij specifieke klachten zoals de ziekte van Bechterew.

Een veilige TENS-sessie voelt rustig en beheersbaar. Als je twijfelt, stop dan en check de handleiding.

Hou ook rekening met medicijnen. Als je bloedverd