TENS bij bekkeninstabiliteit tijdens en na de zwangerschap
Je bent net bevallen of je bent inmiddels al een paar maanden onderweg en je voelt een zwaar, onstabiel gevoel in je bekken.
Alsof je heupen zomaar kunnen losschieten. Dit is bekkeninstabiliteit, een klacht die ontzettend vaak voorkomt bij zwangerschap en na de geboorte. Je bent absoluut niet de enige en het goede nieuws is dat je er iets aan kunt doen vanuit je eigen woonkamer.
TENS, ofwel Transcutane Elektrische Neurostimulatie, is een veilige en effectieve manier om de pijn te verlagen en je spieren te activeren zonder dat je meteen de deur uit hoeft voor een behandeling. Veel vrouwen denken dat ze maar gewoon door moeten bijten, maar dat is echt niet nodig.
Met een simpele handheld TENS-unit kun je de signalen naar je hersenen onderbreken en de doorbloeding van je bekkenbodemspieren verbeteren.
Denk aan apparaten van merken zoals de Omron E4 Intense of de Beurer EM49. Deze zijn speciaal ontworpen voor thuisgebruik en kosten tussen de €50 en €100. Dat is een stuk goedkoper dan een losse fysiotherapiesessie en je kunt het zo vaak gebruiken als je nodig hebt.
Wat is TENS bij bekkeninstabiliteit precies?
Stel je voor dat je een klein, plat apparaatje op je huid plakt.
Dat apparaatje geeft een lichte trilling af via elektrodes. Dat is TENS. Het staat voor Transcutane Elektrische Neurostimulatie, wat simpelweg betekent dat elektrische pulsjes via je huid naar de zenuwen gaan. Bij bekkeninstabiliteit richt je je vaak op de onderrug, de bilspieren of de liesstreek. Waarom werkt dit? Je lichaam heeft een eigen pijnsysteem.
TENS maakt gebruik van de zogenaamde poortcontroletheorie. De elektrische pulsjes zorgen ervoor dat de pijnsignalen die naar je hersenen gaan, worden geblokkerd.
Tegelijkertijd stimuleren ze de aanmaak van endorfine, je lichaamseigen pijnstiller. Het voelt als een tintelend kriebeltje of een zachte massage, afhankelijk van de stand die je kiest.
Er bestaat een verschil tussen normale TENS en EMS. TENS richt zich op pijnbestrijding, terwijl EMS (Elektrische Spierstimulatie) de spieren actief laat samentrekken. Bij bekkeninstabiliteit is een combinatie vaak het beste. Je vermindert de pijn én je traint de stabiliserende spieren rondom je heupen en onderrug.
Waarom is TENS zo belangrijk tijdens en na de zwangerschap?
Tijdens de zwangerschap maakt het hormoon relaxine je banden en gewrichten soepeler, zodat je bekken ruimte maakt voor de baby. Dit is nodig, maar het kan ook leiden tot overmatige bewegelijkheid en pijn.
Na de bevalling blijft dit effect vaak nog even aanhouden. Je lichaam moet weer herstellen, maar je hebt ook een baby te verzorgen.
Je kunt niet altijd rusten. TENS biedt hier een uitkomst omdat het volledig veilig is voor moeder en kind. Je gebruikt geen medicijnen die via de bloedbaan gaan.
Je kunt het rustig gebruiken terwijl je baby naast je ligt te slapen. Het is een lokale behandeling die je heel gericht inzet op de plekken waar de pijn het ergst is.
Bovendien is het een stuk toegankelijker dan een bezoek aan de fysiotherapeut. Wachttijden kunnen lang zijn, en met een eigen apparaatje kun je direct beginnen. Je bent niet afhankelijk van openingstijden. Je kunt het gebruiken wanneer het jou uitkomt: tijdens het voeden, tijdens het rusten of zelfs terwijl je een boek leest.
Hoe werkt de techniek? Kern en werking uitgelegd
Om TENS effectief te gebruiken bij bekkeninstabiliteit, moet je de elektrodes op de juiste plekken plakken. Dit is de kern van de behandeling, ook bij het gebruik van een vaginale of rectale sonde.
Plaats de plakkers niet op je buik als je zwanger bent, maar altijd aan de zijkant of achterkant van het lichaam. Voor bekkenpijn kies je vaak voor de plekken net boven je heupbot aan de zijkant, of op de bilspieren. De meeste moderne TENS-apparaten hebben twee kanalen.
Dit betekent dat je vier elektrodes kunt aansluiten. Een veelgebruikte opstelling bij bekkeninstabiliteit is het "kruispatroon".
Je plakt twee elektrodes links en twee rechts van de wervelkolom, net onder de taille. Een andere optie is het plaatsen van de elektrodes op de aanhechting van de heupbuigers. De instellingen zijn cruciaal.
Gebruik bij acute pijn een lage frequentie (rond de 2-5 Hz) voor een diepe, ritmische spiersamentrekking. Deze techniek helpt ook bij het verlichten van bekkenpijn. Gebruik een hogere frequentie (rond de 80-100 Hz) voor een snelle pijnonderdrukking.
De intensiteit moet je langzaam opbouwen tot je een duidelijke tinteling voelt, maar geen pijn.
Bij merken zoals de Beurer EM80 of de Omron E4 Intense zit vaak een voorgeprogrammeerde stand voor rugpijn, wat ideaal is voor beginners. Een sessie duurt meestal 20 tot 30 minuten. Je kunt dit 2 tot 3 keer per dag herhalen. Het is belangrijk om de elektrodes na elke behandeling op een iets andere plek te plakken, om irritatie van de huid te voorkomen. Gebruik een beetje elektrodegel of een vochtige doek om de contacten soepel te houden.
Welke apparaten zijn geschikt? Varianten en prijzen
Er zijn veel apparaten op de markt, maar niet alle zijn even geschikt voor bekkeninstabiliteit.
Je zoekt een toestel dat zowel TENS als EMS biedt, met voldoende intensiteit en fijne knoppen om te bedienen. Hieronder bespreek ik een paar specifieke modellen die perfect passen bij fysiotherapie thuis. De Beurer EM49 (€50 - €65)
Dit is een instapmodel dat veel vrouwen fijn vinden. Het is compact en heeft een duidelijk scherm. De EM49 biedt 4 programma’s voor pijnbestrijding en spiertraining.
De elektrodes zijn groot genoeg om een flink gebied te bedekken, bijvoorbeeld beide bilspieren tegelijk. De batterij gaat lang mee, ideaal voor dagelijks gebruik. De Omron E4 Intense (€60 - €75)
Dit apparaat is een echte topper voor pijnbestrijding.
Het heeft een speciale "Intense" modus die wat sterker aanvoelt, wat prettig kan zijn bij diepe bekkenpijn.
De Omron wordt geleverd met 2 kanalen en 4 elektrodes. Je kunt kiezen uit 9 voorgeprogrammeerde modes. De prijs-kwaliteitverhouding is uitstekend. De Beurer EM80 (€90 - €110)
Als je net iets meer wilt, is de EM80 een goede keuze.
Dit is een krachtiger model met 10 programma’s. Het combineert TENS en EMS naadloos.
Het display is groot en overzichtelijk. Dit model is iets duurder, maar de extra functies, zoals de massagestand voor de onderrug, maken het een investering waard voor langdurige klachten. De TENS EMS Knoopcel (€30 - €50)
Voor degenen die het nog kleiner willen, zijn er de mini-apparaten op batterij.
Deze zijn vaak goedkoper maar minder krachtig. Ze zijn handig voor onderweg, maar voor dagelijks thuisgebruik bij bekkeninstabiliteit raad ik aan om te kiezen voor een model met een oplaadbare batterij en twee kanalen, zoals de bovenstaande opties.
Praktische tips voor dagelijks gebruik
Om het meeste uit je TENS-behandeling te halen, is consistentie key. Zet een routine op.
Kies bijvoorbeeld een vast moment in de ochtend en een moment voor het slapen gaan. Zo bouw je een gewoonte op en geef je je lichaam de kans om te herstellen. Let op je huid.
Scheren is niet nodig, maar zorg dat de plek schoon en droog is voordat je de elektrodes plakt. Als je last krijgt van rode vlekken, wissel dan dagelijks van plek.
De elektrodes gaan ongeveer 20 tot 30 keer mee, afhankelijk van het type.
Koop bijpassende elektrode-gel als de plakkers minder plakken. Combineer TENS met beweging. Dit is ook een waardevolle methode bij chronische klachten, zoals je kunt lezen in onze tips bij de ziekte van Bechterew. TENS alleen is goed, maar samen met oefeningen is het beter. Probeer simpele oefeningen zoals de brug of het aanspannen van de bilspieren terwijl de TENS aan staat.
Dit activeert de spieren optimaal. Raadpleeg altijd een fysiotherapeut of verloskundige als je twijfelt over de juiste oefeningen.
Luister naar je lichaam. Het moet tintelen, niet steken. Als het oncomfortabel aanvoelt, zet de intensiteit dan lager. Er is geen reden om door pijn heen te bijten. Je doel is verlichting, geen extra irritatie. Met de ju