TENS bij reumatische artritis: Ontstekingspijn natuurlijk beheersen
Je kent het wel, dat zeurende, branderige gevoel in je gewrichten. Alsof er fijn glas in zit.
Bij reumatische artritis is ontsteking de boosdoener, en die ontsteking veroorzaakt pijn. Het is een vicieuze cirkel die je energie opslokt. Je bent op zoek naar verlichting, iets dat werkt zonder direct weer een pil te slikken.
TENS is dan een oude bekende in de fysiotherapie, maar steeds vaker zie je die kleine apparaatjes opduiken voor thuisgebruik.
Het is een manier om je lichaam een handje te helpen zijn eigen pijnstillers aan te spreken. Geen rare bijwerkingen, gewoon een elektrisch signaaltje dat de boel weer op gang brengt. Dit is niet zomaar een gadget; het is een serieus stukje pijnbeheersing dat je zelf in de hand hebt.
Hoe werkt dat elektrische prikkelgedoe eigenlijk?
Stel je voor dat je een klein, zacht elektrisch schokje krijgt. Dat is wat TENS doet, maar dan heel precies en gecontroleerd.
Je plakt twee elektrodes, die kleine klevende pleisters, op of rondom de pijnlijke plek. Een TENS-apparaatje stuurt dan een laag frequent signaaltje door die elektrodes heen, rechtstreeks naar de zenuwen in dat gebied. Het werkt op twee manieren tegelijk, en dat maakt het zo effectief.
Eerst is er het poortje-theorie effect. De elektrische prikkels zijn sneller dan de pijnprikkels.
Ze rennen als het ware voor de pijnprikkel naar je hersenen en blokkeren de toegangspoort.
De hersenen krijgen de pijnboodschap niet (of minder) binnen. Je voelt dus direct minder pijn, vaak al tijdens de sessie. Het is alsof je lawaai maakt zodat je de ruis niet hoort. Tegelijkertijd stimuleert TENS de aanmaak van je eigen lichaamseigen stofjes: endorfines.
Dat zijn de natuurlijke pijnstillers van je lijf, de stofjes die je ook voelt na een flinke wandeling of een goede lachbui. Door die elektrische prikkels gaat je lichaam deze stofjes aanmaken en afgeven in het gebied rondom je gewricht.
Dit zorgt voor een langduriger verlichtend effect, ook na de behandeling. Het is alsof je je eigen apotheek activeert. Bij reumatische artritis is dit extra interessant.
De ontsteking zorgt voor constante pijnprikkels. Door die constante stroom van TENS te geven, breek je die cyclus.
Je vermindert de pijnwaarneming en geeft je lichaam tegelijkertijd de kans om te herstellen. Het is een fysieke, niet-medicamenteuze manier om de boel te sussen. Je gebruikt je eigen lichaamssysteem in je voordeel.
De juiste plek en het juiste programma: dat is het halve werk
Waar je de elektrodes plakt, maakt echt uit. Je wilt de pijnlijke plek niet rechtstreeks bestrijden, maar de zenuwbanen die die pijn doorgeven.
Bij reuma in de handen of polsen, bijvoorbeeld, plak je de pleisters niet midden op de gezwollen knokkel. Je plakt ze aan weerszijden van de pijnlijke zone. Denk aan de onderkant en bovenkant van je pols, of net iets hogerop de onderarm.
Zo vang je de zenuwbanen die de signalen vanuit het gewricht doorgeven.
Een veelgebruikte techniek is de cross-current methode. Je plakt vier elektrodes: twee aan de ene kant van het gewricht en twee aan de andere kant. Je zet dan twee kanalen aan op je apparaat (als je er twee hebt) en je kruist de stroomstromen. Dit zorgt voor een diepere penetratie van de elektrische signalen en werkt vaak beter voor diepgewortelde gewrichtspijn.
Je voelt een diepe, aangename tinteling die de pijn overschrijft, wat ook effectief is als TENS apparaat bij zenuwpijn. Het is slim om te beginnen met de lagere frequenties, tussen de 2 en 10 Hz.
Dit stimuleert vooral de eigen pijnstillers (endorfines) en werkt goed voor chronische zeurende pijn. Voel je je goed, dan kun je de frequentie wat opschroeven naar 30-50 Hz. Dit werkt meer op de directe pijnblokkade (de poortjes-theorie) en kan helpen bij scherpere, stekende pijnen.
Elk apparaat heeft deze standen, vaak aangeduid als 'laagfrequent' en 'hoogfrequent'. Luister altijd naar je lichaam.
De tinteling moet aangenaam zijn, een soort gerommel of een ritmische klop. Het mag geen pijn doen of onprettig aanvoelen. Is het te heftig?
Zet het volume dan rustig omlaag. Een behandeling duurt meestal 20 tot 30 minuten.
Je kunt het prima een paar keer per dag doen. De elektrodes zijn herbruikbaar, maar plak ze wel op een schone, droge huid. Vetresten van crèmes zorgen voor een slechtere geleiding.
De markt voor thuis: van simpel tot slim
De wereld van TENS-apparaten is enorm, en dat is fijn. Je hoeft niet meteen een duur apparaat te kopen.
Er zijn prima startersmodellen te krijgen voor rond de €30 tot €50. Dit zijn vaak simpele, draagbare kastjes met een of twee kanalen.
Je hebt een knop voor intensiteit, een knop voor frequentie en een paar voorgeprogrammeerde standen. Prima voor de beginnende gebruiker die af en toe last heeft van een pijnlijke pols of enkel. Merken zoals Beurer of TensCare hebben hier goede opties in. Wil je net dat stapje verder, dan kom je uit bij de middensegmenten, rond de €70 tot €120.
Hier krijg je vaak meer programma's specifiek voor pijnbestrijding, een scherm waarop je precies ziet wat je doet, en een betere bouwkwaliteit.
Vaak zijn deze modellen ook wat krachtiger, wat fijn is als je wat dieper gelegen pijn hebt. De Compex Pain Relief is hier een bekende speler. Die zijn robuuster en gaan langer mee.
De high-end apparaten, vanaf €150 tot €250, zijn vaak combinatie-apparaten. Ze hebben niet alleen TENS, maar ook EMS (elektrische spierstimulatie).
Dit is handig als je naast pijnbestrijding ook je spieren wilt versterken of ontspannen.
Deze apparaten hebben vaak Bluetooth, zodat je ze met een app op je telefoon kunt besturen. Ze geven je heel veel controle over je behandeling, bijvoorbeeld bij het inzetten van een TENS apparaat bij kaakpijn. Een apparaat als de NeuroTrac TENS+EMS is een voorbeeld van een apparaat dat door fysiotherapeuten ook vaak gebruikt wordt.
Denk bij je aanschaf ook aan de elektrodes zelf. Die slijten. Een setje van 4 stuks kost ongeveer €15 tot €25.
Ze zijn in allerlei maten te krijgen. Voor grote gewrichten zoals knieën zijn grotere pleisters fijn (bijvoorbeeld 5x9 cm), voor polsen of vingers zijn kleine ronde of vierkante pleisters (2x2 cm) handiger.
Goedkope apparaten hebben soms minder goede kwaliteit pleisters die snel uitdrogen. Investeer in goede pleisters, dat maakt de ervaring veel beter.
Praktische tips voor dagelijks gebruik
Voordat je begint, is het slim om even met je fysiotherapeut of huisarts te praten. Vooral als je een pacemaker hebt, epilepsie of een ernstige hartaandoening, is TENS niet voor jou.
Ook als je zwanger bent, mag je het niet op je buik of rug gebruiken.
- Zorg dat je huid schoon en droog is. Geen crème of olie op de plek.
- Plak de elektrodes. Probeer de cross-method: een paar centimeter boven en onder het pijnlijke gewricht.
- Zet het apparaat aan. Begin met de intensiteit op nul.
- Verhoog de intensiteit langzaam tot je een duidelijke, maar aangename tinteling voelt.
- Laat het 20 tot 30 minuten zijn werk doen. Je kunt ondertussen rustig een boek lezen of tv kijken.
- Haal de elektrodes eraf en berg ze op in het plastic doosje.
Verder is het een kwestie van proberen, maar zorg dat je het basisveiligheidsscript volgt. Een simpele routine voor een pijnlijke reumatische hand of pols kan zo uit zien: Je kunt TENS perfect combineren met andere dingen, zoals bij ondersteuning tijdens het looptraject. Doe het bijvoorbeeld vlak voor je oefeningen of stretchoefeningen.
De pijn is dan minder, waardoor je makkelijker en beter kunt bewegen. Of juist erna, om de spieren en gewrichten te kalmeren. Ook een warmtekussen eroverheen kan helpen, maar check even of je dat met je specifieke apparaat mag (meestal wel, maar check de handleiding).
Het draait allemaal om consistentie. TENS is geen magische pil die alles in één keer oplost. Het is een tool die het beste wer